Van workshop naar uitzoekwerk
Op 29 september was ik bij een Microsoft Copilot+ PC-workshop met Dustin, met een gastspreker van Snapdragon. Aanleiding genoeg om verder te kijken naar wat deze laptops kunnen. Vooral lokale AI en het werken onderweg vind ik interessant.
Voor deze post ben ik in de documentatie van Microsoft en Qualcomm gedoken. Ik zoom in op de Snapdragon X2 Elite. Dit is geen laptopreview met eigen batterijmetingen; ik wil vooral begrijpen wat de hardware mogelijk maakt en wat je daar in de praktijk aan hebt.
Drie soorten rekenwerk in één chip
Een laptop verdeelt werk over verschillende onderdelen. De CPU draait Windows en algemene programmacode. De GPU verwerkt grafische taken en kan ook AI-berekeningen uitvoeren. De NPU is gespecialiseerd in het rekenwerk van neurale netwerken. Bij een geschikte taak kan die de CPU en GPU ontlasten.
De X2 Elite combineert Qualcomms derde generatie Oryon-CPU met een Adreno-GPU en een Hexagon-NPU. Qualcomm specificeert die NPU op maximaal 80 TOPS bij INT8. TOPS is een maat voor rekenoperaties per seconde; het zegt op zichzelf niet hoe snel jouw chatbot antwoord geeft. Geheugen, modelgrootte en software tellen ook mee.
| Processor | CPU-kernen | NPU |
|---|---|---|
| X2 Elite · X2E-80-100 | 12 | 80 TOPS |
| X2 Elite · X2E-88-100 | 18 | 80 TOPS |
| X2 Elite Extreme · X2E-96-100 | 18 | 80 TOPS |
Specificaties volgens Qualcomms Snapdragon X2 Elite-productbrief. Elite en Elite Extreme zijn verschillende uitvoeringen; niet iedere laptop heeft dezelfde CPU, GPU of geheugenconfiguratie.
Een AI-model lokaal draaien
Bij lokale AI staat het model op je laptop en worden de berekeningen daar uitgevoerd. Je kunt bijvoorbeeld een tekst laten herschrijven of samenvatten zonder voor iedere vraag een cloudmodel aan te roepen. Een passend model en de benodigde software moeten dan wel al zijn gedownload.
Qualcomm beschrijft hoe je taalmodellen op Snapdragon X2 Elite kunt draaien met de Genie-software uit zijn AI-runtime. Het voorbeeld in de handleiding gebruikt Qwen3-4B. Daar horen modelbestanden bij die passen bij het apparaat en de runtimeversie. Dat maakt het concreter dan alleen de belofte “de laptop kan AI”. Qualcomms handleiding voor lokale taalmodellen.
Een lokaal model gebruikt niet vanzelf de NPU. Daarvoor moet de toepassing die hardware ondersteunen en moet het model geschikt zijn. Een andere app kan hetzelfde soort werk op de CPU of GPU uitvoeren. Ook native ARM-software is niet automatisch NPU-software.
Voor onderweg lijkt me vooral een compacte, volledig lokale toepassing handig: een opgeslagen document doorwerken, een concepttekst maken of notities ordenen. Zonder internet blijft dat mogelijk als de app geen onlinediensten nodig heeft. “Copilot+ PC” betekent overigens niet dat iedere Copilot-functie offline werkt.
Lokale verwerking kan voorkomen dat je invoer naar een externe modeldienst gaat. Controleer wel wat de app verder doet: synchronisatie, telemetrie en cloudfuncties verdwijnen niet doordat er een NPU in je laptop zit.
Een rustiger videogesprek
Windows Studio Effects is een praktisch voorbeeld. Microsoft gebruikt hiervoor modellen die voor ondersteunde NPU’s zijn geoptimaliseerd. Denk aan achtergrondvervaging, automatisch in beeld blijven en stemisolatie. Zulke effecten kunnen de CPU en GPU ontlasten terwijl je ondertussen ander werk doet. Welke effecten beschikbaar zijn, hangt af van de pc, camera, drivers en Windows-versie. Microsofts uitleg van Windows Studio Effects.
Bij een videoachtergrond zijn er verschillende taken: herkennen waar jij zit, je achtergrond vervagen of vervangen, en het uiteindelijke beeld samenstellen. De NPU kan het AI-deel versnellen; dat betekent niet dat iedere achtergrond volledig op de NPU wordt gerenderd. Een nieuwe achtergrond genereren is bovendien iets anders dan een bestaande afbeelding achter je plaatsen.
Oogcontact, ook als je naar je scherm kijkt
Eye Contact past je camerabeeld aan zodat het lijkt alsof je meer richting de lens kijkt. Dat is oogcontactcorrectie, geen belofte dat je blik altijd perfect wordt gevolgd. Microsoft biedt ook een Teleprompter-variant op ondersteunde apparaten. Die is bedoeld voor situaties waarin je tekst op je scherm leest. Overzicht van de beschikbare Studio Effects.
Ik vind dat vooral interessant voor gesprekken waarin je aantekeningen naast je camera hebt staan. Ik zou het effect wel eerst even bekijken voordat ik het in een presentatie gebruik: het blijft een bewerking van je gezicht.
Waarom ARM interessant is voor een laptop
Onderweg wil ik kunnen doorwerken zonder voortdurend op zoek te zijn naar een stopcontact. Daar is deze generatie Snapdragon-laptops op gericht: prestaties leveren met een beperkt energieverbruik, en geschikt werk verdelen over de CPU, GPU en NPU. Qualcomm noemt meerdaagse batterijduur, maar dat is een fabrikantclaim en geen garantie voor elke laptop of werkdag. Qualcomm over de X2 Elite.
ARM is daarbij geen magisch keurmerk. De instructieset alleen maakt een laptop niet automatisch sneller of zuiniger dan een Intel- of AMD-model. Het chipontwerp, scherm, koeling, accucapaciteit en je programma’s bepalen samen de uitkomst. Een lange video-afspeeltest vertelt bijvoorbeeld weinig over urenlang een taalmodel laten rekenen.
De combinatie lijkt me aantrekkelijk in de trein of het vliegtuig: documenten vooraf downloaden, het model alvast installeren en dan kunnen werken zonder betrouwbare wifi. Lokale AI verbruikt nog steeds energie. Voor de daadwerkelijke batterijduur zou ik naar tests van het specifieke laptopmodel kijken, met werk dat op mijn eigen gebruik lijkt.
Elf uur vliegen, nog 33% over
Tijdens de workshop werd een test van Microsoft en Snapdragon met de nieuwe Surface Laptop besproken die me is bijgebleven. Bij vertrek stond de accu op 99%. Tijdens een vlucht van elf uur werd gewerkt in Excel, Word en PowerPoint, werd een meeting bijgewoond en werd de rest van de tijd Netflix gekeken. Bij aankomst was er volgens die test nog 33% batterij over.
Dat vind ik behoorlijk netjes: werken en entertainment afwisselen tijdens een lange vlucht en dan nog een derde van je accu overhouden. Het is wel een resultaat dat tijdens de workshop is gedeeld, geen meting van mijzelf. De precieze Surface Laptop-uitvoering, processor, scherminstellingen en verdeling van de activiteiten heb ik niet vastgelegd. Dit is dus geen bevestigde batterijtest van de X2 Elite.
Eerst mijn software controleren
Windows 11 op ARM kan veel x86- en x64-apps via emulatie draaien. Native ARM64-apps vermijden die vertaalslag en kunnen daardoor beter profiteren van de hardware. Dat betekent niet dat ieder bestaand programma probleemloos werkt. Drivers moeten bij het platform passen; emulatie van gewone apps lost een ontbrekende ARM64-driver niet op. Microsoft over emulatie en de Windows on ARM-FAQ.
Voor mijn IT-werk zou ik daarom eerst de VPN-client, beveiligingssoftware, beheertools en randapparatuur nalopen. Een laptop met een mooie accuduur helpt weinig als een essentieel stuk software niet werkt.
Nu zelf proberen
Ik ga zelf demomodellen van de Surface Laptop en de Surface Pro aanvragen om te kijken hoe dit in de praktijk uitpakt. Hoe lang houdt de accu het vol tijdens mijn eigen werk? Werken mijn gebruikelijke tools goed? En hoeveel verschil maakt het als ik een lokaal AI-model draai of video-effecten aanzet?
De X2 Elite vind ik vooral interessant als mobiele werkmachine waarop een deel van de AI lokaal kan draaien. Het verhaal uit de workshop maakt me nieuwsgierig. Zodra ik zelf met de laptops aan de slag ben geweest, wil ik mijn ervaringen hier delen.
Geschreven naar aanleiding van de workshop. Technische bronnen gecontroleerd op 30 september 2026. Prestaties en batterijduur zijn hier niet zelf gemeten.